Manage Expert Answers

E

Harman Singh (9988507431)

Punjab

Answered Date (27 Nov 2023 09:03 AM) Translated Date (-)

ਧਰਮਿੰਦਰ ਜੀ, ਤੁਸੀ ਗੁੜ ਦੇ ਘੋਲ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦਿਓ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੁਲ ਜਾਵੇਗੀ ਜੀ।

E

Harman Singh (9988507431)

Punjab

Answered Date (27 Nov 2023 08:58 AM) Translated Date (-)

ਧਰਮਿੰਦਰ ਜੀ ਤੁਸੀ ਜਿਹੜਾ decomposer ਮੰਗਵਾਇਆ ਹੈ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਫੋਟੋ ਭੇਜੋ ਅਤੇ ਪੂਸਾ decomposer ਚੰਗਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਤੁਸੀ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (25 Nov 2023 10:12 PM) Translated Date (-)

वर्मीकम्पोस्ट शेड बनाने हेतु छायादार जगह चुनें, जहाँ पानी का भराव नहीं हो। शेड पानी के स्रोत/धौरे के पास हो ताकि पानी देने में आसानी रहे। खाद के गड्ढे जल स्रोत से ऊपर वाले क्षेत्र में नहीं हो अन्यथा रसायनिक तत्व रिसाव से जल को प्रदूषित कर सकते हैं। सामान्यतः वायुवेग की दिशा में गड्ढों की चौड़ाई रखें तथा आवासीय मकान गड्ढों से निचले क्षेत्र (जिधर हवा बहती है) में नहीं बनायें इससे वायु प्रदूषण द्वारा नुकसान नहीं होगा। खाद की आवश्यकतानुसार गड्ढों की संख्या निश्चित करें। गड्ढे की लम्बाई अवशेषों / अवशिष्टों की मात्रानुसार रखें। चौड़ाई2 मीटर (4 फीट) रहे, अन्यथा अपशिष्ट पलटते समय असुविधा रहेगी। गड्ढे की गहराई 30-45 सें.मी. (1-1.5 फीट) रखें। गड्ढे 2 मीटर ऊंचे छप्पर से ढके रहें। गड़ढों में भरने हेतु अपशिष्ट इकट्ठा करें ताकि एक ही दिन में भर सकें। सबसे नीचे मोटे कचरे की (कड़ब, सरसों, तुअर अपशिष्ट आदि ) 5- 7.5 सें.मी. तह (24 घंटे पूर्व भीगोई हुई) बिछायें। इसके ऊपर 10 सें.मी. बारीक भूसा की तह अवशेष / अवशिष्ट (हरा अथवा सूखा अवशेष) फैलाकर पानी से नम करें। पानी लगभग 30-40 प्रतिशत रहे। अब गोबर की 5 सें.मी. समान रूप से यादगार। प्रति वर्गमीटर के लिए केंचुओं की संख्या 1000 रखें। केंचुए अलग-अलग तह में विभाजित करें। इस सतह को मिट्टी, नीम की पत्तियों एवं राख के मिश्रण से ढकें। यह सतह पोषक तत्वों को स्थिर रखेगी। क्र.सं. 5 से 8 तक की क्रियाएँ दोहरायें जब तक कि गड्ढा भर न जाये। सबसे ऊपर सड़ा हुआ गोबर व पत्तियाँ रखें ताकि मध्य में ऊँचा वाले हिस्से नीचे रहें ताकि पानी भरे नहीं। जूट या टाट से मिश्रण ढकें। इससे नमी संरक्षित रहेगी। गर्मी में प्रतिदिन व सर्दी में 2-3 दिन में एक बार पानी देकर उचित नमी रखें। प्रतिमाह मिश्रण को पलटें ताकि वायु का संचार हो सके एवं केंचुओं का संवर्धन भी होता रहे। कचरे की किस्म के अनुसार वर्मी कम्पोस्ट 75-90 दिन में तैयार हो जाता है। भुरभुरा-भूरे रंग का खाद बन जाने पर पानी देना बंद करें। मिश्रण को रेती छानने की छलनी में छानकर बोरों में भरें अथवा उपयोग में लें। खाद में 10-20 प्रतिशत नमी रहनी चाहिये। केंचुए पुनः खाद बनाने हेतु काम में लें।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (25 Nov 2023 10:33 AM) Translated Date (-)

Singh ji magnesium sulphate di tusi spray kro ate jekar koi hor tatt nu spray Krna chahude ho tan ohna da ghol alag alag bna ke baad ch ikathi spray kr skde ho es vich koi dikkat nhi hai

E

Harman Singh (9988507431)

Punjab

Answered Date (27 Nov 2023 04:42 PM) Translated Date (-)

ਗੰਡੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨਿਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇ ਸੜੇ ਪੱਤੇ, ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਨ ਗਲਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਵਿਚ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |Eisenia fetida ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਫੀ ਚੰਗੀ ਹੈ |ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਲਈ ਬੈਡ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4.5 ਫੁੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਜਗਾਹ ਬਚਦੀ ਹੈ |ਬੈਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉਪਲਬਧ ਜਗਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਬੈਡ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਕਾਲਾ ਕਾਗਜ ਵਿਛਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ 50 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗੋਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਜਾ ਗੋਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੰਡੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਬਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਡੋਏ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਖਿਲਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਪਰਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਉਚਾਈ 13 -14 ਇੰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਨਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਿੜਕਾਅ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਮੁਤਾਬਕ 2-3 ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 2-3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ 1 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਚਰ ਬੈਡ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ , ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ2 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਇਹ 1ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |।ਕੰਪੋਸਟਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਇਕਸਾਰ, ਦਾਣੇਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ (compo soli organics) ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੰਡੋਏ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਇਸਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਨਰਸਰੀਆਂ,ਫਰੂਟ ਫਾਰਮ,ਹੋਟਲਾਂ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ | ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਜੋ ਇਸ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਲਈ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚੋਂ ਵਰਮੀਵਾਸ਼ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਪਰੇ ਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

E

Harman Singh (9988507431)

Punjab

Answered Date (01 Nov 2023 09:26 PM) Translated Date (02 Nov 2023 03:36 PM)

भीम जी, Ajmer fennel 1, RF 101, 125 सौंफ की अच्छी किसमे है। आप इन किस्मों को लगा सकते हैं।

E

Ashok Kumar (8427070875)

Punjab

Answered Date (21 Oct 2023 03:56 PM) Translated Date (24 Oct 2023 04:17 PM)

ਸਿੰਘ ਜੀ ਕਿਰਪਾ ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਪੁਛੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਸਬਜ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਵੈਸੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਸਪਰੇ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ ਸਗੋਂ ਖਾਦ ਜਾ ਕੰਪੋਸਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (12 Oct 2023 10:57 PM) Translated Date (16 Oct 2023 06:29 PM)

लखविंदर जी यह गंडोए आप अपने नजदीकी कृषि विज्ञान केंद्र से ले सकते है

E

Navdeep Singh Gill (7665000058)

Rajasthan

Answered Date (27 Sep 2023 12:13 PM) Translated Date (-)

waste decomposer ਇਕ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਹੈ ਇਹ 20 ਰੁਪਏ ਦੀ ਸ਼ੀਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਰਗੈਨਿਕ ਖੇਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਜਾ ਪੈਸਟੀਸਾਈਡ ਵਾਲੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ I ਇਹ ਇਕ ਆਰਗੈਨਿਕ ਪ੍ਰੋਡਕਟ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਕ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਹੈ ਜੋ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਾਲਤੂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਵਗੈਰਾ ਨੂੰ ਗਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਇਸ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ 150-200 ਲਿਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ 2 ਕਿਲੋ ਗੁੜ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ੀਸ਼ੀ Waste decomposer ਦੀ ਪਾਓ ਇੱਹ FUNGICIDE ਦਾ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਲਦੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੰਦਾ ਇੱਹ ਲਗਭਗ 7 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ I ਇਹ ਇਕ ਏਕੜ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ I ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ 20 ਤੋਂ 25 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਜਦ ਮਰਜੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਧੰਨਵਾਦ

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (27 Sep 2023 08:00 AM) Translated Date (-)

sukh to get training in vermicomposting youcan contact with your nearest kvk. 0164-2215619

Sukhpreet Singh (8968315293)

Punjab

Answered Date (05 Oct 2023 08:53 AM) Translated Date (-)

This number is wrong

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (22 Aug 2023 11:21 PM) Translated Date (-)

श्रीमन जी इसके लिए आप इसमें गोबर के उपले की स्प्रे कर सकते है यह ग्रोथ को काफी बड़ता है। इसको आप 2 लीटर को 15 लीटर पानी में मिलाकर स्प्रे कर सकते हैं

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (21 Aug 2023 11:09 PM) Translated Date (22 Aug 2023 03:08 PM)

Singh ji inki yield takriban 70-100 Quintal prati acre ke beech mein rehti ahi yeh apke mausma, beej, khad ate dekh rekh par nirbhar krta hai

mukhraj singh (8146629445)

Punjab

Answered Date (22 Aug 2023 10:40 AM) Translated Date (22 Aug 2023 03:06 PM)

Sir other hybrid varities of patoa can yield more

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (11 Aug 2023 09:37 PM) Translated Date (12 Aug 2023 11:53 AM)

Amrit please tell us the name of vegetable so taht we can give you information accordingly.

mukhraj singh (8146629445)

Punjab

Answered Date (12 Aug 2023 05:06 PM) Translated Date (12 Aug 2023 06:21 PM)

Sir which desi organic or improve varities han adrak and tomatos

mukhraj singh (8146629445)

Punjab

Answered Date (12 Aug 2023 05:06 PM) Translated Date (12 Aug 2023 06:19 PM)

And kinni yield hai per acre

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (10 Aug 2023 10:29 PM) Translated Date (11 Aug 2023 11:25 AM)

ਜੋਤ ਜੀ, ਵੇਸਟ ਡੀਕੰਪੋਜ਼ਰ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਇੱਕ ਪਲਾਸਟਿਕ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ 15-20 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਲਓ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ 2 ਕਿਲੋ ਗੁੜ ਅਤੇ ਵੇਸਟ ਡੀਕੰਪੋਜ਼ਰ ਕਲਚਰ ਪਾਓ। ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਲਾ ਕੇ 150-200 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਡਰੰਮ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ 7-8 ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਹਿਲਾਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਹ ਫ਼ਸਲ ਵਿੱਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਫ਼ਸਲ ਉੱਤੇ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦੀ ਸਪਰੇਅ ਨੂੰ 15 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਦੁਹਰਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।ਜੀ ਹਾਂ।

E

Shilpa Shivalkar (7718973387)

Maharashtra

Answered Date (23 Jul 2023 06:45 PM) Translated Date (25 Jul 2023 06:17 PM)

अनु जी , कृपया अपना सवाल विस्तार से पूछे ताकि आपको इस बारे में सही जानकारी दी जा सके।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (23 Jul 2023 06:21 PM) Translated Date (25 Jul 2023 06:43 PM)

Rajeev ji, tusi is di training lain lai KVK Kurali, naal sampark kar sakde ho ji. 0160-2642827.

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (20 Jul 2023 07:56 PM) Translated Date (21 Jul 2023 12:57 PM)

Harjeet ji, vermicompost tyar krn lyi jaanakri lain lai tusi Parshant ji naal 95015-21855 naal sampark kar sakde ho ji.

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (10 Jul 2023 07:47 PM) Translated Date (11 Jul 2023 11:01 AM)

ਸਿੰਘ ਜੀ, ਵਰਮੀ ਕੰਪੋਸਤ ਨੂੰ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਖੇਤ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਉਣ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਜਿਆਦਾ ਲਾਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਸਦੇ ਤੁਸੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜੀ 9501521855 ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (09 Jul 2023 10:57 PM) Translated Date (12 Jul 2023 11:38 AM)

इंद्री जी, आपको ऑर्गेनिक खेती का एक सर्टीफिकेट मिल जाएगा कि आप ऑर्गेनिक खेती कर रही है। इसके बारे में और यह सर्टीफिकेट लेने के लिए आप अपने एरिया के कृषि विभाग से संपर्क करें।

Indro (9306866465)

Haryana

Answered Date (10 Jul 2023 06:44 AM) Translated Date (10 Jul 2023 10:38 AM)

Thanku very much

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (07 Jul 2023 06:53 PM) Translated Date (12 Jul 2023 04:57 PM)

ਸ਼ਗਨ ਜੀ ਏਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀ ਕੱਦੂ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚੱਪਣ ਕੱਦੂ, ਹਲਵਾ ਕੱਦੂ, ਖੀਰਾ, ਪੇਠਾ, ਖਰਬੂਜਾ, ਤਰਬੂਜ, ਵੰਗਾ ਅਤੇ ਭਿੰਡੀ ਨੂੰ ਬੀਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (07 Jul 2023 06:54 PM) Translated Date (12 Jul 2023 04:57 PM)

ਸ਼ਗਨ ਜੀ ਏਸ ਸਮੇਂ ਤੁਸੀ ਕੱਦੂ ਜਾਤੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਚੱਪਣ ਕੱਦੂ, ਹਲਵਾ ਕੱਦੂ, ਖੀਰਾ, ਪੇਠਾ, ਖਰਬੂਜਾ, ਤਰਬੂਜ, ਵੰਗਾ ਅਤੇ ਭਿੰਡੀ ਨੂੰ ਬੀਜ ਸਕਦੇ ਹੋ।

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (05 Jul 2023 08:58 PM) Translated Date (06 Jul 2023 10:49 AM)

ਢਿੱਲੋਂ ਜੀ ਗੁੜ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖਾਦ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਗੰਡੋਏ ਖਾਦ ਵਿਚ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਹੀ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਰੂੜੀ ਦੀ ਖਾਦ ਨਾਲੋ ਤਕਰੀਬਨ 6 ਗੁਣਾ ਜਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (04 Jul 2023 08:59 PM) Translated Date (05 Jul 2023 10:06 AM)

Shrimaan ji, organic koi beej ni hunda, organic kheti Karn da tareeka hunda hai, organic kheti vich hybrid ate bt kisma nhi beej sakde, is to ilawa tusi koi vi kism beej sakde ho.

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (03 Jul 2023 04:04 PM) Translated Date (04 Jul 2023 11:12 AM)

ਹਰਜੀਤ ਜੀ vermicompost ਖਾਦ ਸਿਰਫ ਗੰਡੋਇਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਪਰ ਤੁਸੀ ਘਰ ਦੀ ਜਾ ਰਸੋਈ ਦੀ waste ਤੋਂ compost ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀ ਵੇਹਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਇਕ ਟੋਆ ਪੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ waste ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ polythene sheet ਨਾਲ ਢੱਕ ਦਿਓ, ਇਹ 30 ਦਿਨ ਤੱਕ ਗਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (22 Jun 2023 09:24 PM) Translated Date (21 Jul 2023 03:37 PM)

Lakhwinder ji, tusi gandoye lain lai sandeep ji naal sampark akr sakde ho ji. 9023804613

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (06 Jul 2023 09:12 PM) Translated Date (07 Jul 2023 02:08 PM)

ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਜੀ, ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜੀ 95015-21855 ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (20 Jun 2023 10:41 AM) Translated Date (20 Jun 2023 11:07 AM)

Rehan ji aap vermicompost ke vare mein puri jankari lene ke liye Gur rajnish 98155-88550 se sampark kr skte hai.

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (18 Jun 2023 05:57 PM) Translated Date (19 Jun 2023 04:38 PM)

ਸ਼ਗਨ ਜੀ ਏਸਦੇ ਲਈ ਤੁਸੀ ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਰੇਅ 2 ਲਿਟਰ ਨੂੰ 15 ਲਿਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਘੋਲ ਕੇ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ.

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (18 Jun 2023 08:18 PM) Translated Date (19 Jun 2023 04:45 PM)

ਸਿੰਘ ਜੀ ਤੁਸੀ ਆਪਣਾ ਸਵਾਲ ਇਹ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ buy/sell ਐਪ ਤੇ ਵੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ.

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (18 Jun 2023 05:54 PM) Translated Date (19 Jun 2023 05:11 PM)

ਮੋਹਨ ਜੀ, ਜੈਵਿਕ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਟਰੇਨਿੰਗ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਸੀ Krishi Vigyan Kendra,Booh (Harike Pattan),Tarn Taran 01851238700 ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ ।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (06 Jul 2023 09:13 PM) Translated Date (07 Jul 2023 02:08 PM)

ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਜੀ, ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜੀ 95015-21855 ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (16 Jun 2023 09:54 PM) Translated Date (24 Jun 2023 04:16 PM)

ਰਾਜੇਸ਼ ਜੀ, ਗੰਡੋਏ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਜੀ 95015-21855 ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Navdeep Singh Gill (7665000058)

Rajasthan

Answered Date (13 Jun 2023 10:13 PM) Translated Date (14 Jul 2023 10:39 AM)

ਲਖਵਿੰਦਰ ਜੀ, ਗੰਡੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨਿਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇ ਸੜੇ ਪੱਤੇ, ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਨ ਗਲਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਵਿਚ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |Eisenia fetida ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਫੀ ਚੰਗੀ ਹੈ |ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਲਈ ਬੈਡ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4.5 ਫੁੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਜਗਾਹ ਬਚਦੀ ਹੈ |ਬੈਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉਪਲਬਧ ਜਗਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਬੈਡ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਕਾਲਾ ਕਾਗਜ ਵਿਛਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ 50 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗੋਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਜਾ ਗੋਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੰਡੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਬਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਡੋਏ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਖਿਲਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਪਰਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਉਚਾਈ 13 -14 ਇੰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਨਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਿੜਕਾਅ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਮੁਤਾਬਕ 2-3 ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 2-3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ 1 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਚਰ ਬੈਡ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ , ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ2 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਇਹ 1ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |।ਕੰਪੋਸਟਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਇਕਸਾਰ, ਦਾਣੇਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ (compo soli organics) ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੰਡੋਏ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਇਸਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਨਰਸਰੀਆਂ,ਫਰੂਟ ਫਾਰਮ,ਹੋਟਲਾਂ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ | ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਜੋ ਇਸ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਲਈ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚੋਂ ਵਰਮੀਵਾਸ਼ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਪਰੇ ਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

Gurpreet singh (9041322014)

Punjab

Answered Date (20 Jun 2023 07:41 AM) Translated Date (14 Jul 2023 10:40 AM)

ਨਵਦੀਪ ਜੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਆ ਤੁਸੀਂ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਤੁਹਾਡਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਸੀ ਕੇ ਵਰਮੀ ਕੰਪੋਸਟ ਤੇ ਗੋਹੇ ਦੇ ਆਮ ਖਾਦ ਵਿਚ ਕੀ ਫਰਕ ਹੈ,?

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (13 Jun 2023 09:49 PM) Translated Date (16 Jun 2023 05:02 PM)

ਦੋਆਬਾ ਜੀ ਏਸਦੇ ਲਈ ਤੁਸੀ ਆਪਣੇ kvk ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।9815547607

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (12 Jun 2023 09:53 PM) Translated Date (13 Jun 2023 12:46 PM)

हेमंत जी, अगर आप रसायनिक दवा का प्रयोग करते है तो फसल अजैविक ही बनती है।

E

Harvinder Singh Sran (9781947009)

Punjab

Answered Date (13 Jun 2023 09:34 PM) Translated Date (20 Jun 2023 02:31 PM)

ਕੁਲਵੰਤ ਜੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਜਵੈਨ ਦਾ ਸਤ ਅਤੇ ਪੁਦੀਨੇ ਤੋਂ ਕਿ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿਤੀ ਜਾ ਸਕੇਗੀ।

Kulwant Singh BRAR (9465744586)

Punjab

Answered Date (13 Jun 2023 10:13 PM) Translated Date (20 Jun 2023 02:32 PM)

ਸਰ ਆਰਗਾਈਨਕ ਪਸਟੀਸਾਈਡ ਬਣਾਉਣ ਲਈ.

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (09 Jun 2023 10:15 PM) Translated Date (26 Jun 2023 06:17 PM)

जसकर्ण जी, vermicomopost खाद लेने के लिए आप birgi एंटरप्राइजेज 9876109062 से संपर्क कर सकते हैं ।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (11 Jun 2023 10:38 AM) Translated Date (12 Jun 2023 04:26 PM)

ਜਸਕਰਨ ਜੀ, ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਸੀਂ birgi enterprise ਨਾਲ 9876109062 ਸੰਪਰਕ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (07 Jun 2023 11:02 AM) Translated Date (07 Jun 2023 11:57 AM)

ਧਰਮਿੰਦਰ ਜੀ, ਇਸ ਖਾਦ ਨਾਲ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਨਾਲ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਬਹੁਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (04 Jun 2023 09:20 PM) Translated Date (05 Jun 2023 10:41 AM)

ਧਰਿਮਿੰਦਰ ਜੀ, vermicompost ਖਾਦ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਸੀ ਝੋਨੇ ਦੀ ਫਸਲ ਵਿਚ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ, ਇਸ ਵਿਚ 3% ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੀ।

E

Parmjit Singh (9781041978)

Punjab

Answered Date (04 Jun 2023 11:02 PM) Translated Date (05 Jun 2023 10:39 AM)

ਗੰਡੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨਿਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇ ਸੜੇ ਪੱਤੇ, ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਨ ਗਲਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਵਿਚ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |Eisenia fetida ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਫੀ ਚੰਗੀ ਹੈ |ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਲਈ ਬੈਡ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4.5 ਫੁੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਜਗਾਹ ਬਚਦੀ ਹੈ |ਬੈਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉਪਲਬਧ ਜਗਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਬੈਡ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਕਾਲਾ ਕਾਗਜ ਵਿਛਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ 50 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗੋਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਜਾ ਗੋਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੰਡੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਬਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਡੋਏ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਖਿਲਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਪਰਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਉਚਾਈ 13 -14 ਇੰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਨਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਿੜਕਾਅ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਮੁਤਾਬਕ 2-3 ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 2-3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ 1 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਚਰ ਬੈਡ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ , ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ2 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਇਹ 1ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |।ਕੰਪੋਸਟਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਇਕਸਾਰ, ਦਾਣੇਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ (compo soli organics) ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੰਡੋਏ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਇਸਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਨਰਸਰੀਆਂ,ਫਰੂਟ ਫਾਰਮ,ਹੋਟਲਾਂ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ | ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਜੋ ਇਸ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਲਈ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚੋਂ ਵਰਮੀਵਾਸ਼ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਪਰੇ ਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (24 May 2023 10:16 PM) Translated Date (25 May 2023 12:51 PM)

ਹਰਜੀਤ ਜੀ, 1 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ 4-5 ਪਾਥੀਆਂ ਨੂੰ 20-25 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਿਓਂ ਕੇ 4-5 ਦਿਨ ਰੱਖੋ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਣ ਲਓ।ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ 2 ਲੀਟਰ/15 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Bharat kamboj (9914642256)

Punjab

Answered Date (24 May 2023 09:50 PM) Translated Date (25 May 2023 12:48 PM)

ਇਸ ਦੀ ਸਪਰੇਅ ਕਿਉ ਕਰੀ ਜਾਂਦੀ sir?

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (24 May 2023 09:20 PM) Translated Date (25 May 2023 10:44 AM)

अनुज जी, जैविक खेती में किसी भी रसायन का प्रयोग नही किया जाता, आप बीज सोध के लिए trichoderma का प्रयोग कर सकते हैं और तत्वों की पूर्ति के लिए वर्मीकंपोस्ट खाद दे सकते है कीट की रोकथाम के लिए आप फेरोमोन ट्रेप, नीम के पानी का छिड़काव कर सकते है, फंगस की रोकथाम के लिए खट्टी लस्सी का छिड़काव किया जा सकता है।

E

Shilpa Shivalkar (7718973387)

Maharashtra

Answered Date (26 May 2023 12:25 PM) Translated Date (26 May 2023 12:46 PM)

अनुज जी, आप खेत की तैयारी करते समय 1.5 -2 टन वर्मीकंपोस्ट खाद डाल सकते है और इसके बाद आप फसल की अच्छी बढ़ोतरी के लिए उपलों को डाल सकते है ।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (23 May 2023 10:25 AM) Translated Date (23 May 2023 11:51 AM)

Sukhwinder ji tuci Vermicompost tyar krn di training len lai Gur rajnish 98155-88550 vermicomposting training centre Mohali nal sampark kr skde ho.

E

Harvinder Singh Sran (9781947009)

Punjab

Answered Date (22 May 2023 10:01 PM) Translated Date (23 May 2023 11:27 AM)

ਹਰਜੋਤ ਜੀ, 1 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ 4-5 ਪਾਥੀਆਂ ਨੂੰ 20-25 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਭਿਓਂ ਕੇ 4-5 ਦਿਨ ਰੱਖੋ।ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਕੱਪੜੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਣ ਲਓ। ਪਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਫ਼ਸਲਾਂ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ 2 ਲੀਟਰ/15 ਲੀਟਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੋਲ ਕੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (20 May 2023 08:59 PM) Translated Date (22 May 2023 09:52 AM)

ਹਰਜਿੰਦਰ ਜੀ ਤੁਸੀ ਸੁੱਕੀ ਹੋਈ ਖਾਦ ਪਾਓ ਅਤੇ ਤੁਸੀ 2.5 ਟਨ ਤੱਕ ਖਾਦ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (19 May 2023 08:19 PM) Translated Date (22 May 2023 09:43 AM)

ਸਿੰਘ ਜੀ ਜਿਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਹੈ ਪਾਣੀ ਨਾ ਲੱਗਣ ਕਰ ਕੇ ਓਹਨਾਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਸਕਦਾ ਸੋ ਸਹੀ ਏਹੇ ਹੈ ਤੁਸੀ ਪਾਣੀ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਕ ਲਾਉਂਦੇ ਰਹੋ।

E

Harvinder Singh Sran (9781947009)

Punjab

Answered Date (18 May 2023 10:04 PM) Translated Date (19 May 2023 08:41 AM)

ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ, ਗੰਡੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨਿਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇ ਸੜੇ ਪੱਤੇ, ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਨ ਗਲਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਵਿਚ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |Eisenia fetida ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਫੀ ਚੰਗੀ ਹੈ |ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਲਈ ਬੈਡ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4.5 ਫੁੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਜਗਾਹ ਬਚਦੀ ਹੈ |ਬੈਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉਪਲਬਧ ਜਗਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਬੈਡ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਕਾਲਾ ਕਾਗਜ ਵਿਛਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ 50 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗੋਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਜਾ ਗੋਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੰਡੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਬਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਡੋਏ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਖਿਲਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਪਰਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਉਚਾਈ 13 -14 ਇੰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਨਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਿੜਕਾਅ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਮੁਤਾਬਕ 2-3 ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 2-3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ 1 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਚਰ ਬੈਡ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ , ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ2 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਇਹ 1ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |।ਕੰਪੋਸਟਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਇਕਸਾਰ, ਦਾਣੇਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ (compo soli organics) ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੰਡੋਏ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਇਸਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਨਰਸਰੀਆਂ,ਫਰੂਟ ਫਾਰਮ,ਹੋਟਲਾਂ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ | ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਜੋ ਇਸ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਲਈ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚੋਂ ਵਰਮੀਵਾਸ਼ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਪਰੇ ਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (10 May 2023 06:45 PM) Translated Date (11 May 2023 10:48 AM)

ਪਰਦੀਪ ਜੀ, ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ ਨੂੰ ਤੁਸੀ orgainc fungicide ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀ ਖੱਟੀ ਲੱਸੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜੀ।

E

Baljit Singh Kang (9914577577)

Punjab

Answered Date (14 May 2023 08:00 PM) Translated Date (15 May 2023 03:45 PM)

ਜੀਵ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਸਮੱਗਰੀ 200 ਲਿਟਰ ਪਾਣੀ, 10 ਕਿਲੋ ਗਾਂ ਦਾ ਗੋਬਰ,1 ਕਿਲੋ ਪੀਸੀ ਹੋਈ ਦਾਲ, 1 ਕਿਲੋ ਗੁੜ, ਗਊ ਮੂਤਰ 5 ਲਿਟਰ, ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਸਜੀਵ ਮਿੱਟੀ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸਾਰੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾ ਲਉ। ਪਹਿਲਾਂ ਗੁੜ ਅਤੇ ਪੀਸੀ ਹੋਈ ਦਾਲ ਮਿਲਾਓ। ਫਿਰ ਗਬਰ ਆਦਿ ਮਿਲਾਓ ਤਾਕਿ ਗੰਢਾਂ ਨਾ ਬਣਨ।ਢਕ ਕੇ ਛਾਂ ਵਿਚ 2-7 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਲਈ ਰੱਖੋ। ਜਾਂ ਤਾਂ ਢਕਣ ਦਿਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੁੱਝ ਮਰੀਆਂ ਕਰ ਦਿਓ ਤਾਂਕਿ ਗੈਸ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਸਕੇ ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਘੋਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾਓ। ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਪਰ ਛਿੜਕਾਅ ਦੇ ਲਈ 110 ਤੋਂ 20 ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਓ। ਸਿੰਚਾਈ ਦੇ ਲਈ ਪ੍ਰਤਿ ਏਕੜ 100-2000) ਲਿਟਰ ਮਿਲਾਓ। ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਵਿਧਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਹਫ਼ਤੇ - ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਉੱਪਰ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਾਧਾ, ਫੁੱਲ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (08 May 2023 06:23 PM) Translated Date (09 May 2023 10:48 AM)

ਧਾਲੀਵਾਲ ਜੀ ਕਿਸਾਨ ਵੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕਰਨ ਲਈ ਧੰਨਵਾਦ ਤੁਸੀ ਆਪਣੀ ਇਹ ਪੋਸਟ ਆਪਣੀ ਖੇਤੀ buy/sell ਐਪ ਤੇ ਵੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।

E

Harvinder Singh Sran (9781947009)

Punjab

Answered Date (06 May 2023 07:59 PM) Translated Date (08 May 2023 02:52 PM)

ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਜੀ, ਗੰਡੋਏ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਬਨਿਕ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਗਲੇ ਸੜੇ ਪੱਤੇ, ਬੂਟੇ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰਹਿੰਦ ਖੂੰਹਦ, ਆਦਿ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੜਨ ਗਲਨ ਵਿਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਕਹਾਉਂਦੀ ਹੈ।ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਖਾਦ ਵਿਚ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ |Eisenia fetida ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਕਿਸਮ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ , ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਦੀ ਗਰਮੀ ਸਹਾਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਕਾਫੀ ਚੰਗੀ ਹੈ |ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਲਈ ਬੈਡ ਤਿਆਰ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਚੌੜਾਈ 4.5 ਫੁੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਇੱਟਾਂ ਲਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 3 ਫੁੱਟ 6 ਇੰਚ ਜਗਾਹ ਬਚਦੀ ਹੈ |ਬੈਡ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਉਪਲਬਧ ਜਗਾਹ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ | ਬੈਡ ਦਾ ਫਰਸ਼ ਪੱਕਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਕਾਲਾ ਕਾਗਜ ਵਿਛਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ | ਇਸ ਦੇ ਉਪਰ 50 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਗੋਹਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਜਾ ਗੋਹਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਗੈਸਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੰਡੋਇਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਗੋਬਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਡੋਏ ਇਕ ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਫੁੱਟ ਦੀ ਦਰ ਨਾਲ ਖਿਲਾਰ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਿੱਲੀ ਕੀਤੀ ਪਰਾਲੀ ਨਾਲ ਢੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬੈਡ ਦੀ ਉਚਾਈ 13 -14 ਇੰਚ ਦੇ ਕਰੀਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ | ਨਮੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਜਰੂਰੀ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਛਿੜਕਾਅ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਮੌਸਮ ਮੁਤਾਬਕ 2-3 ਵਾਰੀ ਵੀ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ 2-3 ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਛਿੜਕਾਅ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ 1 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਲਚਰ ਬੈਡ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਚ 2 ਮਹੀਨੇ ਲਗਦੇ ਹਨ , ਜੇ ਗੰਡੋਇਆਂ ਦੀ ਦਰ2 ਕਿੱਲੋ ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਤਾਂ ਇਹ 1ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |।ਕੰਪੋਸਟਨੂੰ ਛਾਨਣੀ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿਆਰ ਵਰਮੀਕੰਪੋਸਟ ਇਕਸਾਰ, ਦਾਣੇਦਾਰ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਅਤੇ ਮਹਿਕ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਕਿਸਾਨ ਜਿਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਕੁਮਾਰ (compo soli organics) ਤੋਂ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗੰਡੋਏ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਖਰੀਦੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ | ਇਸਦਾ ਮੰਡੀਕਰਨ ਨਰਸਰੀਆਂ,ਫਰੂਟ ਫਾਰਮ,ਹੋਟਲਾਂ, ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਕਿ ਇਸ ਸਾਰੇ ਹੀ ਤੱਤ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੇ ਕਿਸਾਨ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦ ਪਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ | ਗੰਡੋਏ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਨਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਜੋ ਇਸ ਧੰਦੇ ਵਿਚ ਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਖੇਤ ਲਈ ਖਾਦ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ |ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿਚੋਂ ਵਰਮੀਵਾਸ਼ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਰਗੈਨਿਕ ਸਪਰੇ ਦੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਸਕਦੀ ਹੈ ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (02 May 2023 01:44 PM) Translated Date (03 May 2023 11:33 AM)

Aman ji kirpa aap yeh btaye ki aap kosna decomposer ka prayog kr rhe ho us hisab se hi apko sahi jankari diti ja sakdi hai

Aman (9896926278)

Haryana

Answered Date (02 May 2023 10:11 PM) Translated Date (03 May 2023 11:34 AM)

OWDC WASTE DECOMPOSER SIR

E

Mandeep Singh Randhawa (9815756417)

Punjab

Answered Date (06 May 2023 08:39 PM) Translated Date (08 May 2023 02:18 PM)

गंडोय सभी प्रकार के कार्बनिक पदार्थ जैसे सड़ी हुई पत्तियां, पौधों की जड़ें, सब्जियों के कचरे आदि को खाते हैं और अपघटन में मदद करते हैं। इस पूरी प्रक्रिया को वर्मीकम्पोस्टिंग कहा जाता है। वर्मीकम्पोस्ट में पौधों के लिए आवश्यक लगभग सभी पोषक तत्व होते हैं। इसकी अच्छी गर्मी सहनशीलता के कारण पंजाब में आमतौर पर एसेनिया फेटिडा गंडोय किस्म का उपयोग किया जाता है। वर्मीकम्पोस्ट बनाने के लिए बेड तैयार करने की आवश्यकता होती है। क्यारी की चौड़ाई 4.5 फुट होनी चाहिए और किनारे पर ईंटें रखने के बाद 3 फुट 6 इंच की जगह बची रहती है।उपलब्ध स्थान के अनुसार पलंग की लंबाई कुछ भी हो सकती है। पलंग का फर्श पक्का होना चाहिए या नीचे काला कागज बिछाना चाहिए इसके ऊपर 50 किलो प्रति फुट की दर से खाद डाली जाती है, ताजा खाद नहीं डालना चाहिए, क्योंकि इसमें उच्च तापमान और गैस की मात्रा होती है जो गोंडू को नुकसान पहुंचा सकती है। गोबर डालने के बाद एक किलो प्रति फुट की दर से खाद फैलाना चाहिए। इसके बाद उन्हें सिक्त पुआल से ढक देना चाहिए। क्यारी की ऊंचाई लगभग 13-14 इंच हो जाती है नमी पैदा करने के लिए पानी का छिड़काव जरूरी है। गर्मियों में यह छिड़काव मौसम के अनुसार दिन में 2-3 बार करना पड़ सकता है और सर्दियों में 2-3 दिनों के बाद छिड़काव करना आवश्यक हो सकता है। यदि खाद की दर 1 किग्रा प्रति एकड़ की दर से प्रयोग की जाए तो कल्चर बेड तैयार करने में 2 माह का समय लगता है, यदि खाद की दर 2 किग्रा प्रति एकड़ की दर से प्रयोग किया जाए तो 1 माह में तैयार हो जाती है।कम्पोस्ट को छाना जाता है। तैयार वर्मीकम्पोस्ट एकसमान, दानेदार, काले रंग का और गंधहीन होता है। इसका विपणन नर्सरी, फलों के खेतों, होटलों और मुख्य रूप से पारंपरिक किसानों को किया जा सकता है क्योंकि इसमें सभी सामग्रियां होती हैं, और यदि किसान इसका उपयोग करते हैं, तो किसी रासायनिक उर्वरक की आवश्यकता नहीं होती है।इसका विपणन नर्सरी, फलों के खेतों, होटलों और मुख्य रूप से पारंपरिक किसानों को किया जा सकता है क्योंकि इसमें सभी सामग्रियां होती हैं, और यदि किसान इसका उपयोग करते हैं, तो किसी रासायनिक उर्वरक की आवश्यकता नहीं होती है। गंडोय की मार्केटिंग नए किसानों को की जा सकती है जो व्यवसाय में प्रवेश करना चाहते हैं या अपने खेत के लिए खाद तैयार करना चाहते हैं।इसके अलावा इस विधि से वर्मीवाश भी तैयार किया जाता है, जिसका उपयोग जैविक स्प्रे के रूप में किया जाता है।या कर सकते हैं।

E

Apni Kheti (4758693020)

Punjab

Answered Date (04 May 2023 05:13 PM) Translated Date (05 May 2023 12:57 PM)

ਸੰਦੀਪ ਜੀ, ਜੇਕਰ ਇਸ ਦੀ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਗਰੋਥ ਹੈ ਜੀ।

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (25 Apr 2023 09:02 PM) Translated Date (26 Apr 2023 09:54 AM)

श्रीमल जी, खेत में कच्ची गोबर खाद का प्रयोग नही करना चाहिए, हमेशा पूरी तरह से गली सडी रूड़ी का प्रयोग ही करना चाहिए।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (24 Apr 2023 06:26 PM) Translated Date (25 Apr 2023 10:54 AM)

ਮਨਦੀਪ ਜੀ ਬਿਲਕੁਲ ਤੁਸੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿੱਕਤ ਨਹੀਂ ਹੈ।

E

Pavitar singh (9914604021)

Haryana

Answered Date (23 Apr 2023 10:46 PM) Translated Date (24 Apr 2023 03:18 PM)

Rajput ji khet mein gali sadi roodi ja phir gobar ki khad hi dalni chahiye tabhi iska poora faida milta hai aur paidwar badti hai

E

Virender Singh (7009267849)

Punjab

Answered Date (21 Apr 2023 07:28 PM) Translated Date (24 Apr 2023 11:57 AM)

Harjot ji, jeevamrit tyaar hon te is nu ik do din vich spray kar dena chahida hai ji.