Experts Q&A Search

ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਗਭਗ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਸਾਧਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੌਲਾਈ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੋਹਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵੱਧ ਝਾੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਗਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕ�.... (Read More)

ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਈ ਅਰਧ-ਸੁੱਕਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਲਾਭਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਲਗਭਗ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵਧਣ ਲਈ ਸਾਧਾਰਨ ਤਾਪਮਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੌਲਾਈ ਨੂੰ ਗਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਬਰਸਾਤ ਦੋਹਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਉਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਵੱਧ ਝਾੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਗਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਹੀ ਨਿਕਾਸ ਵਾਲੀ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਭਰੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਦੇ ਪੌਦੇ ਸੇਮ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੇ।ਅਮਰੂਦ ਬੀਜਣ ਲਈ, ਢਿੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਢੁਕਵੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਬੀਜ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਗਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ, ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਫਸਲਾਂ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਹਲ ਨਾਲ ਡੂੰਘੀ ਵਾਹੀ ਕਰੋ ਜੋ ਖੇਤ ਦੀ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੀ ਗੋਬਰ ਦੀ ਖਾਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੈਵਿਕ ਖਾਦ ਪਾ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਹੁਣ ਦਿਓ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚਲਾ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਦਿਓ। ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਉਪਰਲੀ ਸਤ੍ਹਾ ਸੁੱਕੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਖੇਤ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਾਹ ਦਿਓ।ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦਾ ਨਿਰਧਾਰਨ ਇਸ ਨੂੰ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰਨ ਦੇ ਢੰਗ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਛਿੜਕਾਅ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਬੀਜਣ ਵੇਲੇ ਦੋ ਤੋਂ ਢਾਈ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜਣ ਲਈ ਡੇਢ ਤੋਂ ਡੇਢ ਕਿਲੋ ਬੀਜ ਕਾਫੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਚੁਲਾਈਦੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਊ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਜੋ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਉਗਣ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ। ਚੁਲਾਈ ਦੇ ਬੀਜ ਆਕਾਰ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੁਆਈ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚੁਲਾਈ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਬਰਸਾਤ ਅਤੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦੋਵਾਂ ਮੌਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਮੌਸਮ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਝਾੜ ਲੈਣ ਲਈ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਲੁਆਈ ਫਰਵਰੀ ਦੇ ਅਖੀਰਲੇ ਜਾਂ ਮਾਰਚ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੌਰਾਨ ਝਾੜ ਲੈਣ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮਈ ਤੋਂ ਜੂਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੱਕ ਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਾੜੀ ਦੌਰਾਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਕੰਦ-ਗਰੇਡ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਉਗਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਕਿਸਾਨ ਭਰਾ ਸ. ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅਗਸਤ ਅਤੇ ਸਤੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਟਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।30 ਕਿਲੋ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, 40 ਕਿਲੋ ਫਾਸਫੋਰਸ ਅਤੇ 20 ਕਿਲੋ ਪੋਟਾਸ਼ ਰਸਾਇਣਕ ਖਾਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖੇਤ ਦੀ ਆਖਰੀ ਹਲ ਵਾਹੁਣ ਸਮੇਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 20 ਯੂਰੀਆ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹਰ ਹਰੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਕਟਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੂਦ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਹਰੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਝਾੜ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਬਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਤੋਂ 30 ਤੋਂ 40 ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਕਟਾਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਪੌਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਲਗਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਤੋਂ ਚਾਰ ਕਟਿੰਗਜ਼ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਉਤਪਾਦਨ 100 ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਾਣਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਝਾੜ ਲਗਭਗ 110 ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ ਔਸਤਨ ਪੈਦਾਵਾਰ 15 ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਕਰੀਬ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੀ।

ਰਣਜੀਤ ਜੀ,ਪਰਵਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ ਇਸ ਪੌਦੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਪਰਵਲ ਦੀ ਵੇਲ੍ਹ ਬੜੀ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੇਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿ�.... (Read More)

ਰਣਜੀਤ ਜੀ,ਪਰਵਲ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ’ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੌਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਗੰਗਾ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿਚ ਪੈਂਦੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਪੱਛਮੀ ਬੰਗਾਲ ਵਰਗੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪੌਣ-ਪਾਣੀ ਇਸ ਪੌਦੇ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ ਪਰਵਲ ਦੀ ਵੇਲ੍ਹ ਬੜੀ ਲੰਮੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਈ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵੇਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿਚ ਫਿਰ ਹਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਦੇ ਕੱਚੇ ਫਲ ਉਪਰ ਹਰੀਆਂ ਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਉੱਪਰ ਲਾਲ ਧਾਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰਵਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਜਾਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਮਿੱਠਾ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਕੌੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਮਿੱਠਾ ਪਰਵਲ ਸਬਜ਼ੀ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਪਰਵਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕੌੜਾ ਪਰਵਲ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਖੇਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੁਰਜੀਤ ਜੀ ਪ੍ਰਵਾਲ ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਅੱਧ ਜੁਲਾਈ ਤੋਂ ਅਕਤੂਬਰ ਮਹੀਨੇ ਤਕ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਵੱਟ ਤੋਂ ਵੱਟ ਦਾ ਫਾਸਲਾ 2.5 ਮੀਟਰ ਅਤੇ ਪੌਧੇ ਤੋਂ ਪੌਧੇ ਦੀ ਦੂਰੀ 1.5 ਮੀਟਰ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।